Nederland is een gerespecteerde democratie die zijn bestuur en rechtsstaat meestal voorbeeldig heeft ingericht en juist daarom moeten en kunnen er lessen geleerd worden uit hoe het zo mis ging bij de kindertoeslagaffaire. Die indringende conclusie van de Venetië Commissie van de 'mensenrechtenwaakhond' Raad van Europa trekt de Ierse opsteller van het advies van die commissie aan ons land, Richard Barrett, in gesprek met Betrouwbare Bronnen. Die lessen zijn er voor velen, bovendien. En niet alleen in Nederland.Barrett schetst in gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger de grote lijnen van het advies – de ‘Opinie’ - en vertelt hoe die tot stand kwam. Het verzoek vanuit Nederland om een dergelijk wijd reikend advies te schrijven, was ook voor hem en zijn collega's tamelijk uniek, vertelt hij. Daarbij benadrukt Barrett dat eigenlijk alle gesprekspartners in ons land - ministeries, wetenschappers, rechtscolleges, juristen, de Ombudsman en betrokken journalisten en politici - doordrongen waren van de ernst van de situatie en open stonden voor kritische vragen, analyses en suggesties ter verbetering. Het werd de Venetië Commissie daardoor duidelijk, dat de toeslagen-casus niet op zichzelf staat als een soort incident, maar raakt aan fundamentele vraagstukken.Zo blijkt uit het gesprek dat Barrett en zijn collega's voor elk hoogontwikkeld democratisch land belangrijke lessen zien in wat in ons land mis ging. En dat ook ons land weer kan leren van gebeurtenissen, problemen en oplossingen elders, zoals in Finland, Noorwegen en Ierland. In het bijzonder de snelle opmars van digitalisering in systemen van sociale zekerheid, belastingen en bij overheidsbeslissingen zet de Venetië Commissie nadrukkelijk op de agenda.Barrett laat blijken dat hij en zijn collega's op bijna elk punt van de problemen rond rechtsstaat en democratie zowel indringend als genuanceerd denken en oordelen. Zo bekritiseert hij de 'Ruttedoctrine' rond het informeren van het parlement. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor al te makkelijke conclusies in de discussie over Artikel 68 van de Grondwet (over de informatieplicht van de regering aan het parlement). De neiging elkaar de schuld geven (’blame game' spelen) en de roep om snelle oplossingen ('quick fixes') met stoer klinkende voornemens rond toetsing van wetgeving aan de Grondwet (nu nog verboden volgens artikel 120 van diezelfde Grondwet) is volgens hem onvoldoende doordacht.Duidelijk is dat de Venetië Commissie vooral haar opdrachtgever, de Tweede Kamer, nadrukkelijk aanspreekt op haar functioneren. Zowel de wetgeving daar als de kwaliteit daarvan en de controle en toetsing van de uitvoering van wetten en regels moet de Kamer allereerst zélf kritisch bezien en verbeteren. Het advies van de Venetië Commissie en de nadere toelichting door Richard Barrett vormen een hele waslijst voor de Kamer om stevig en met spoed ter hand te nemen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenMotie van het lid Omtzigt c.s. over een advies van de Venetië-CommissieCouncil of Europe, Venice Commission: Netherlands - Opinion on the Legal Protection of CitizensRapport Nationale Ombudsman: Geen powerplay, maar fair playOngekend onrecht, verslag Parlementaire onderzoekscommissie KinderopvangtoeslagBoek Jesse Frederik - Zo hadden we het niet bedoeld35300, nr. 19 - Motie Jetten c.s. over verhogen van het budget voor de ondersteuning van parlementariërs en de subsidie aan politieke partijen - Miljoenennota 2020***Verder luisteren210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde***Tijdlijn00:00:00 – Deel 1: Introductie00:03:01 – Deel 2: Gesprek (in het Engels) met Richard Barrett01:01:56 – Deel 3: Nabeschouwing en conclusies01:19:42 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Betrouwbare Bronnen

222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie

Zij moet het doen. Nancy Pelosi, de ‘speaker of the House’ moet haar Democrats-fractie bijeenhouden en op één lijn krijgen om het grote Build Back Better investeringspakket van president Joe Biden door het Huis te loodsen.Daarmee zou Nancy Pelosi in dubbel opzicht de enige echte opvolger van 'LBJ' zijn: als de meest daadkrachtige en effectieve parlementair leider in de historie van de Verenigde Staten en als de smeder van coalities voor de grootste sociale en economische hervormingen sinds een halve eeuw.Wie is deze machtige en onstuitbare 82-jaar oude dame? Wat is haar geheim, haar levensverhaal, haar politieke visie? Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in verleden, heden en politiek vernuft van Nancy Pelosi, ‘that fucking broad that raised the fucking dough’, in de nogal aardse duiding van een politieke 'boss' uit haar stad San Francisco, die ook vertelde dat al die machtige mannen in Amerika haar altijd weer onderschatten. “Because she is so genteel, they didn’t get how goddamn tough she would be." Pelosi was al voorpaginanieuws op de dag van haar geboorte. Haar moeder werd 'Big Nancy' genoemd, de vrouw van ‘Tommy the Elder’, lid van het Huis en later burgemeester van haar geboortestad Baltimore. Haar jeugd doet denken aan een film als 'The Godfather', maar dan in een fatsoenlijke familie. Het is het klassieke verhaal van een Italiaanse migrantenfamilie die het maakt.Het was een door en door politiek gezin waarin zij opgroeide en de lessen leerde die zij tot de dag van vandaag onvermoeibaar en zo nodig spijkerhard toepast. Jaap en PG vertellen - dankzij het onlangs verschenen boek van Susan Page 'Madam Speaker' - over de presidenten, senatoren en collega's die zowel diep respect voor Pelosi kregen als ook best een beetje bang voor haar werden af en toe. Zelfs de door haar zeer bewonderde Barack Obama kreeg er van langs bij het realiseren van 'Obamacare'!Haar confrontaties met Donald Trump schreven geschiedenis. "She's an assassin", fluisterde een onthutste en geschrokken Steve Bannon bij hun allereerste gesprek. En dat bleek nog maar het begin. Niet minder hard waren haar botsingen met George W. Bush, maar tussen de dynastie van de Bushes en de hare van de d´Alesandro´s groeide wederzijds respect en zelfs genegenheid. Haar aanpak, haar charme, geduld, toeslaan op het juiste moment, ontzagwekkende dossierkennis en slimheid blijken uit vele verhalen. Zeker uit hoe zij als net gekozen Congreslid de regering van Reagan schaakmat zette bij haar inzet voor AIDS-slachtoffers en hun nabestaanden. Pelosi is dan ook een vrouw waarvan je een hoop kunt leren en veel van haar leerlingen kwamen dan ook ver. Je krijgt haar steun als ze je 'operational' vindt, de hoogste lof voor een collega. Haar optreden tijdens de bestorming van het Capitool op 6 januari schreef geschiedenis, zoals dat eigenlijk voor heel haar leven en werk nu al geldt. Haar persoonlijkheid is kleurrijk. Ze is even rooms als ze links is, even hard als pragmatisch, even idealistisch als opportunistisch als het moet. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op! *** Verder lezenSusan Page - Madam Speaker, Nancy Pelosi and the Lessons of Power*** Verder kijken George W. Bush-State of the Union Address (January 23, 2007)Donald Trump vs. Nancy PelosiWatch Nancy Pelosi Rip Up Copy Of President Donald Trump’s State Of The Union SpeechSusan Page — Madam Speaker: Nancy Pelosi and the Lessons of Power- in conversation with Diane Rehm***Verder luisteren206 - 'Aardverschuiving': Michael Wolff over Donald Trumps laatste dagen als president. En: zijn bezoek aan Mar-a-Lago202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris150 - De memoires van Barack Obama*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:55:52 – Deel 201:24:16 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

221 - Madam Speaker: de spijkerharde charme van Nancy Pelosi

China viert 100 jaar Communistische Partij. Een ongekend nationalistisch evenement waarin de greep op de macht uitbundig en martiaal uitgestald wordt. Hét moment ook om de positie van de leider, Xi Jinping, niet alleen te huldigen maar vooral ook extra te onderstrepen en nieuwe inhoud te geven.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen analyseren Jaap Jansen en PG Kroeger de opmerkelijke veranderingen en koerswijzigingen die Xi deze zomer in het kader van dat grootse jubileumfeest heeft doorgevoerd. De signalen zijn voor Europa en andere wereldmachten niet mis te verstaan. De militaire intimidatie van Taiwan hoort daarbij, de pogingen de instorting van vastgoedgiganten in China op te vangen, maar ook de omhelzing van de Taliban in Kaboel.Xi Jinping heeft zich nu drie klassieke rollen van de Grote Roerganger Mao Zedong toegeëigend. Daarmee maakt hij zichtbaar dat China onder zijn leiding weg beweegt van de langetermijnstrategie van de vroegere leider Deng Xiaoping. Diens aanpak van opening en economische liberalisering bij blijvend autoritair bewind verdwijnt.Die drie 'Mao-rollen' van Xi zijn volgens PG:-de dorpsonderwijzer die de jeugd opvoedt-de hoeder van de ware leer en ideologie-de wreker en voltooier van China's eenheidDit leidt tot opvallende en ingrijpende beleidshervormingen. Datingshows op tv worden verboden, 'verwekelijkte jongens' mogen niet langer rolmodel zijn en Xi heeft het peperdure bijlesonderwijs laten oprollen - een miljardenomzet genererende bedrijfstak.In deze nieuwe culturele revolutie speelt de relatie met Europa een opvallende rol. Dat bleek toen rond het afscheid van bondskanselier Angela Merkel vanuit China enkele krachtige boodschappen werden afgegeven. Er is dan ook alle reden om vanuit Den Haag, Berlijn en Brussel nog veel nadrukkelijker de politieke, economische, diplomatieke en geopolitieke verstandhouding met het China van XI diepgaand te analyseren en ons te verdiepen in dat unieke land met zijn grote ambities en cultuur.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder kijkenChinese President Xi speaks at Communist Party centenary (hieruit komt de quote aan het begin van de aflevering)Art performance celebrating the centenary of CPC (hieruit komt het lied 'Geen Communistische partij, geen nieuw China')***Verder luisteren95 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 2): Deng Xiao Ping 58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en Trump24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen10 - Bram van Ojik (GroenLinks) over onze relatie met China***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:09 – Deel 201:26:47 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

220 - China's nieuwe culturele revolutie

'Een spannend experiment' noemt informateur Wouter Koolmees wat hij met collega Johan Remkes nu moet gaan regelen. Een beknopt akkoord op hoofdlijnen, meer ruimte voor debat met de Tweede Kamer door niet dichtgetimmerde afspraken, nadruk op het wát en minder op het hóe bij de overeenkomsten die fracties gaan sluiten. Samen zou dat moeten bijdragen aan die veel geroemde 'nieuwe bestuurscultuur'.In deze aflevering duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de finesses van die mooie gedachte en kijken naar historische en internationale voorbeelden. Allereerst analyseren ze wat de Kamer als opdrachtgever van doorgewinterde informateurs als Herman Tjeenk Willink, Mariëttte Hamer en Johan Remkes eigenlijk zélf heeft gedaan met hun conclusies.Die nieuwe bestuurscultuur is door de Kamer zelf in elk geval nog niet werkelijk in de grondverf gezet en dat men een demissionair, afgetreden kabinet daar verwijten over maakt is dan ook typisch 'oude politiek'. De écht vernieuwende voorstellen Remkes en van de fractie van Volt werden in het debat niet opgepikt.Gelukkig ligt een dun hoofdlijnenakkoord al een tijdje klaar. Maar het vangt vooral stof, lijkt het. Jaap en PG duiken daarom in de Werdegang van dat 'zomerstuk van Sophie en Rob' en de verrassend leerzame historie van dunne regeerakkoorden en wat er gebeurde bij voortgezette coalities als die van Ruud Lubbers en daarna van Wim Kok en de neiging tot geheime bijlagen en 'sideletters' naarmate een akkoord beknopter wordt.Meest verrrassend is het idee van Remkes en Koolmees om het zogeheten 'constituerend beraad' van een aankomend kabinet van een vergadering van ongeveer een uur uit te rekken naar een sessie van misschien wel twee weken.Jaap en PG laten zien dat eerdere informateurs (uit 1972/’73 en 1981) daarvoor een inspiratiebron kunnen vormen. Maar vooral de grondige en krachtige politieke greep van het Europees Parlement op hoe de Europese Commissie in Brussel bemenst en politiek ingevuld wordt, zou de Tweede Kamer lessen in effectiviteit en parlementaire macht kunnen leren.En uit vroegere 'constituerende beraden' kennen Jaap en PG een hoop verhalen van ministers die in die afrondende fase hun tactische en politiek vernuftige meesterschap wisten te vertonen. Ook dat is voor het komende kabinet, de aspirant-ministers en voor Kamerleden als Jesse Klaver, Laurens Dassen en Pieter Omtzigt zowel instructief als een waarschuwing!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenRapport Staatscommissie Parlementair Stelsel (Remkes)Rapport Ongekend onrecht (Commissie-Van Dam)Rapport Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving (SER)***Verder luisteren217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen50 - PG over vrijheid van onderwijs16 - Johan Remkes wil de democratie redden***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:56:23 – Deel 201:20:36 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment

In deze aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Ralph Bollmann, van wie afgelopen week de Nederlandse vertaling verscheen van zijn monumentale biografie van Angela Merkel.Na zestien jaar komt een einde komt aan het kanselierschap van de eerste vrouw, de eerste Ossi en bèta. En nooit eerder besloot een Bundeskanzler in het moderne Duitsland er zelf mee te stoppen. Alle reden voor een uitgebreide terugblik op haar leven en haar werk als bondskanselier.Haar jeugd in de DDR drukte haar een stempel op. Als domineesdochter in een atheïstische dictatuur moest zij van jongs af 'besonnen' zijn, ingetogen, afgewogen en zich naar de buitenwacht nimmer bloot geven. Als bètageleerde werd zij niet minder afgewogen in handelen en oordeel. Altijd 'Schritt für Schritt' volgens de wetten van de logica en de mogelijkheden.Als DDR-tiener was ‘het vrije westen' en Amerika een droom. Daarom schokte de komst van Donald Trump haar zo diep. Van haar relaties met wereldleiders is die met Vladimir Poetin de meest intense, langdurige en gecompliceerde. Binnen haar CDU werd ze voortdurend onderschat en uiteindelijk bijna onaantastbaar.Ralph Bollmann laat zien hoe Merkels zelfbewuste omgang met macht steeds extra doeltreffend bleek doordat de uiterlijkheden en ijdeltuiterij der machtigen haar nimmer wisten te trekken. Hij noemt haar zelfs een echte machiavellist, in de zin dat zij net als die Florentijn heel analytisch en koel kijkt naar de realiteiten en kansen die de macht biedt. Daarom is ze ook meer een 'Vernufteuropäer', een gaullist bijna, dan een 'Herzenseuropäer' zoals Helmut Kohl, Willy Brandt of Jean Claude Juncker. Bollmann ziet in Merkel veel meer SPD-kanselier Helmut Schmidt doorklinken, net als zij geboren in Hamburg, in het ‘koele Noorden’.Zelfs de schilderijen op haar werkkamer zeggen veel over hoe Merkel zichzelf, haar ambt en haar werk ziet. Net als de eerste kanselier, Konrad Adenauer, is ze altijd behoorlijk kritisch blijven kijken naar haar landgenoten.En natuurlijk gaat het gesprek over Europa, over Nederland, Mark Rutte en andere collega-regeringsleiders. Bij alle waardering van Merkel voor Rutte ziet Bollmann ook de nodige kritische distantie. Echt een zwak had zij daarentegen voor jonge, charmante leiders uit Zuid-Europa. Zelfs de zeer linkse Alexis Tsipras wist haar voor zich te winnen.En uiteraard kan PG dit gesprek niet laten voorbijgaan zonder over Merkels liefde voor de opera’s van Wagner te beginnen. Maar ook daar zit toch weer zowel een vroeger zeer controversieel politiek aspect aan vast, als een bijzonder moment in haar relatie met Rutte. En dat bewijst nog eens dat we over de jaren, de invloed, de erfenis de en persoon van Angela Merkel nog lang niet uitgepraat zijn.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenRalph Bollmann – Angela Merkel, een kanselier in haar tijd (De Arbeiderspers, 2021) Op 25 oktober is Bollmann te gast in De Balie in Amsterdam***Verder kijkenAngela Merkel - Navigating a world in crisis | DW Documentary (ook in het Duits te bekijken)***Verder luisteren135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandeldeAlle Duitse gasten tot nu toe in Betrouwbare Bronnen:205 – Bondsdagverkiezingen 2021: invloedrijke liberaal Otto Fricke blikt vooruit189 - Volt in het Europees Parlement en de Tweede Kamer: het eerste dubbelinterview met Laurens Dassen en oprichter Damian Boeselager122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n Duits42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis24 - Spitzenkandidat Manfred Weber haalt uit naar Rutte20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging Merkel***Tijdlijn00:00:00 – Deel 101:08:12 – Deel 201:47:00 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph Bollmann

Er gebeurde wat in het Logement aan het Plein in Den Haag. Informateur Johan Remkes onderwierp negen fractieleiders aan een 'biechtstoelprocedure'. En binnen 24 uur was er ineens wél bereidheid om ‘op de inhoud’ te beginnen aan echte onderhandelingen.Jaap Jansen verkent met PG Kroeger de elementen die kenmerkend zijn voor de aanpak van doorgewinterde informateurs als Tjeenk Willink, Hamer en nu Remkes. En dan blijkt dat - nu de Koning in de formatie geen rol meer speelt - de positie van zo'n gezaghebbende figuur tegenover haar opdrachtgever, de Tweede Kamer, aanzienljk is versterkt. Duidelijk is dat Remkes daar nadrukkelijk gebruik van heeft gemaakt. Jansen en Kroeger reconstrueren in welke mate hij die dominante rol durfde in te zetten.Remkes adviseert nu een aantal blokkades zijn weggenomen, om VVD, D66, CDA en ChristenUnie de onderhandelingen te laten starten. Een regulier meerderheidskabinet is nog lang niet zeker. In zijn eindverslag schrijft hij dat ook fracties als PvdA en GroenLinks mee mogen praten over het financieel kader, de belastingen, de bestuurscultuur en onderdelen van het regeringsprogramma. In zijn persconferentie stipte hij de mogelijkheid aan dat ‘uit de kring van PvdA en GroenLinks’ ook bewindslieden toetreden – een optie overigens die door Lilianne Ploumen en Jesse Klaver onmiddellijk werd verworpen.Mocht dit toch nog gaan gebeuren, dan zou Nederland voor het eerst sinds het kabinet-Den Uyl (1973-1977) weer een deels ‘extraparlementair kabinet’ krijgen. Een hybride constructie, destijds bedacht door informateur Jaap Burger. Er is zelfs opvallende overeenkomst tussen diens naturel en dat van Remkes.En dus duiken Jaap en PG in de bewogen en buitengewoon leerzame geschiedenis en lotgevallen van het kabinet Den Uyl. Want niet alleen blijkt juist Mark Rutte gefascineerd door die episode, er zijn ook treffende analogieën en lessen voor deze tijd.Ploumen en Klaver vinden de gedachte aan zo’n hybride, half-extraparlementair kabinet maar niks. Dat dit een recept voor een ramp zou zijn, hoorde je destijds ook alom. Maar de werkelijkheid was anders! De tijden, personen en lotgevallen in de jaren van Den Uyl smeedden zijn kabinet aaneen, ook al gingen de zeeën hoog.Dramatische momenten volgden elkaar in hoog tempo op. Het kabinet zette in velerlei opzicht zijn stempel op de samenleving. Faam en mythe van nieuwe, jonge ministers als Lubbers en Duisenberg begon daar. Dit belooft was voor Rutte IV als ‘het tweede kabinet-Den Uyl’, dat er dan misschien op deze onverwachte wijze toch nog komt!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenEindverslag informateur Remkes***Verder kijkenPersconferentie informateur Remkes***Verder luisteren209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen16 - Johan Remkes wil de democratie redden***Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?

Er is een groot tekort aan technisch goedopgeleide arbeidskrachten. Wat gaan we hieraan doen? Bedrijfsleven en beroepsonderwijs slaan de handen ineen met overheden van steden en regio's. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met sleutelspelers over hun grote zorgen, de vooruitzichten en de concrete oplossingen die zij met spoed en in hoog tempo willen realiseren.Het vraagstuk van 'tekort aan goeie mensen' is bovendien allerminst een beperkt Nederlands of sectoraal vraagstuk. De man die bij de Europese Commissie leiding geeft aan de aanpak hiervan, Joao Santos, vertelt over de hoge prioriteit voor juist dit thema. Want zulke tekorten en de noodzaak werkenden en werkzoekenden 'bij te spijkeren' en om te scholen, spelen overal in Europa.Pieter Moerman van samenwerkingsverband ‘Katapult’ vertelt hoe deze beweging vanuit bedrijfsleven en beroepsonderwijs in tien jaar tijd een hoge vlucht heeft genomen. Duizenden docenten, ruim 125.000 studenten in MBO en HBO en ruim 12.000 bedrijven werken hierin samen aan de innovatie van beroepsonderwijs om grote maatschappelijke uitdagingen aan te pakken in technologie, zorg, energie en andere sectoren met grote tekorten. Daardoor weten bedrijven en opleidingen wat werkt en hoe je daarvan een succes maakt.Hans de Jong, voormalig topman bij Philips, nu commissaris bij Shell en bestuurslid van werkgeversorganisatie VNO-NCW, onderstreept in scherpe bewoordingen, dat ons land en de formerende politieke partijen niet moeten juichen dat het 'na corona' zoveel beter gaat dan men had gedacht. "Ik stoor mij daaraan, want deze tekorten aan mensen zijn echt een crisis." En daar komen we niet uit zonder ingrijpende investeringen in het opschalen van de oplossingen waarvan we weten dat ze werken, zoals bij Katapult.De Jong wordt daarin bijgevallen door Lotte de Bruijn van NL Digital en Adnan Tekin, voorzitter van de MBO-raad. Ook Beatrice Boots van Platform Talent voor Technologie benadrukt dat de periode van pilots en projecten nu echt voorbij moet zijn. Bedrijven en beroepsonderwijs moeten samen die aanpak en voorbeelden die duidelijk werken kunnen doorvoeren in heel het onderwijs en concreet realiseren. Werk aan de winkel voor het Nationaal Groeifonds, zeggen De Jong en Boots daarom tegen de betrokkenen bij de kabinetsformatie.Daarnaast is een krachtige impuls voor Leven Lang Ontwikkelen van alle werkenden in ons land noodzakelijk. Ook daar moet juist het beroepsonderwijs met bedrijven samen aan de slag kunnen en moeten de vele schotjes en beperkende regels weggenomen worden. Als het blijft hangen op losse initiatieven van enkele enthousiaste mensen wordt het probleem van tekort aan talent nooit opgelost, waarschuwt Lotte de Bruijn.In gesprek met Saxion-voorzitter en voormalig TU Delft topvrouw Anka Mulder laat EU-expert Joao Santos zien dat dit een boodschap is voor heel Europa. 'My boss' Joost Korte had het daarom in Betrouwbare Bronnen 130 al over een soort 'Katapult Europe' voor het beroepsonderwijs en Santos vertelt dat hier in korte tijd al veel aan gedaan is.De nadruk ligt daarbij op het stimuleren van het mkb, omdat grote bedrijven meestal wel weten hoe ze kunnen en moeten samenwerken met kennisinstellingen. Het zijn vooral de regio's met sterk beroepsonderwijs die daarin binnen Europa vooroplopen en zij zoeken elkaar daarvoor ook op. Dat blijkt van het Twente van Anka Mulder tot Baskenland en Tsjechië nu al in hoog tempo vooruit te gaan. En Nederland speelt hierin een opvallend sterke rol als voorbeeld en aanjager. Anka Mulder roept juist ook daarom op de samenwerking van beroepsonderwijs en bedrijven snel verder te laten groeien om de grote tekorten te helpen oplossen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Katapult. En door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show.Heeft u interesse in sponsoring of adverteren? Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenVisiedocument KatapultConnect: Handbook for small and medium sized enterprises***Verder luisteren199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie183 - Samen slimmer worden: het Leidse kennisecosysteem als aanjager van duurzame groei130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'126 - De kracht van hoger onderwijs***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:37:17 – deel 201:15:42 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

216 - Crisis op komst: Nederlandse economie loopt vast door tekort aan technisch geschoolde arbeidskrachten

Op 22 en 23 september 2021 zagen we in de Tweede Kamer het traditioneel langste politieke debat van het jaar: de Algemene Politieke Beschouwingen. Op een bijzonder moment: met een kabinet dat ‘driedubbel demissionair’ is, tijdens een kabinetsformatie die een half jaar na de verkiezingen nog niet op gang wil komen.In het vierde seizoen van Betrouwbare Bronnen is het inmiddels een traditie: na het debat van het jaar praat Jaap Jansen met Roderik van Grieken, directeur van het Nederlands Debat Instituut. Wie sprongen er dit keer uit als debaters. Wat waren de hoogte- en dieptepunten? Het was een bijzonder debat, daarover zijn Jaap en Roderik het eens. Het bewees het gelijk van oud-informateurs Herman Tjeenk Willink en Mariëtte Hamer: de verschillen tussen de partijen van ‘het brede midden’ zijn lang niet zo groot als soms lijkt. Ze kunnen best samenwerken.Om de kwaliteit van debaters te beoordelen, bekijkt Van Grieken: "Is een politicus in staat zijn verhaal beeldend en helder voor het voetlicht te brengen? Heeft hij of zij een heldere en scherpe betoogstijl? Is hij in staat de verschillen met anderen duidelijk te maken? Lukt het hem iets binnen te slepen? En is hij in staat interrupties goed te beantwoorden?" Roderik van Grieken vertelt waarom volgens hem Jesse Klaver van GroenLinks dit jaar de beste debater was. Wie het ook goed deden waren Sophie Hermans (VVD), Rob Jetten (D66), Pieter Heerma (CDA) en op een andere manier Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren). Alle 19 deelnemers worden besproken. Zo legt Van Grieken uit waarom Geert Wilders dit keer minder uit de verf kwam. En ook waarom ex-CDA’er Pieter Omtzigt geen stempel wist te drukken. En hoe dankzij Gert-Jan Segers (ChristenUnie) Wybren van Haga de uitglijer van het debat maakte.Natuurlijk komt de vraag aan de orde hoe premier Mark Rutte zich erdoorheen sloeg – nu in een heel andere rol, zonder machtige missionaire positie. En hoe leidde Tweede-Kamervoorzitter Vera Bergkamp haar eerste Algemene Beschouwingen?Van Griekens analyse bevat lessen voor iedereen die debatten volgt of er zelf aan deelneemt.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands Kamerorkest en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op! *** Verder kijken APB 2021 deel 1APB 2021 deel 2APB 2021 deel 3APB 2021 deel 4APB 2021 deel 5***Verder luisteren166 - Verkiezingsdebatten: hoe je ze wint of verliest176 – De verkiezingscampagne van 2021: onverwachte winnaars en verliezers*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:26 – Deel 201:20:05 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

215 - Bijzondere Algemene Politieke Beschouwingen: samenwerken in 'het brede midden' kan best

Hoewel anders dan velen geloven 'Prinsjesdag' geen eeuwenoude traditie is, is het in de afgelopen eeuw toch wel dé dag van ceremonie en vertoon geworden van het Oranjehuis. Van rijtoer tot balkonscène en van hoedjesparade tot militaire kapellen lijkt het wel of het koningshuis en Den Haag innig verbonden zijn en elkaar zeer goedgezind.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de échte verhalen daarachter. En doen dat met kenner par excellence Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo, Zijn nieuwe boek 'Haagse Huizen van Oranje' verschijnt deze week bij Walburg Pers en vertelt rijk geïllustreerd over paleizen, optrekjes, verdwenen en eindeloos gerecyclede vorstelijke verblijven. Over vergeten prinsessen, dienaren en koninklijke drama's.Uit de rijke historie van die huizen en hun Oranjebewoners bespreken ze drie beeldbepalende tijdperken.1] De ruim 50 jaar van Willem van Oranje en zijn zonen Maurits en Frederik HendrikWoonde de Vader des Vaderlands helemaal niet in Den Haag, maar in het veel chiquere Delft, zijn zonen vestigden zich in het centrum van de macht, waar Johan van Oldenbarnevelt en de Staten-Generaal de feitelijke leiding over de nieuwe Republiek uitoefenden. Maurits woonde letterlijk op de stoep van zijn leermeester die eindigde als zijn bittere rivaal.Geen Oranje zette zo'n stempel op Den Haag als stad van Hof , dynastie, ceremonie en barokke pracht en praal als de geheel vergeten Gräfin von Solms-Braunfels. Als de vrouw van Frederik Hendrik bracht deze Amalia von Solms schwung, moderne bouwkunst, kleur, internationale huwelijksdiplomatie en beau monde naar de Hofvijver. Zij gaf zowel Paleis Huis ten Bosch als Paleis Noordeinde de klassieke grandeur die wij nu nog kunnen zien.2] Na Napoleon kwam voor de Oranjes de Romanov-eeuwZij gingen heersen als Russische autocraten en trouwden in de glorieuze dynastie van de nazaten van Catharina de Grote. Willem I werkte als een tsaar en vervreemdde door zijn Hollandse soberheid zowel de Belgen als zijn familie van zijn koppig bewind vanuit Noordeinde. Willem II trouwde in de tsarenfamilie en verlangde naar hun opulente grootsheid en naar romantische schoonheid in door hemzelf ontworpen Oranje-paleizen. Willem III zag zich als een echte Rus en tirannieke Romanov, maar vond in de liberale Grondwetschrijver Thorbecke zijn onbuigzame opponent. Geen wonder dat hij Den Haag, zijn vrouw en die premier haatte.3] De eeuw van de vrouwen van OranjeOpnieuw is de meest invloedrijke van hen bijna vergeten. Emma redde de monarchie door deze zeer doortastend en subtiel te vernieuwen. Met haar worden de Oranjes geliefde symbolen die rondreisden en zich vertoonden aan het volk. Haar verfijnde rococohuis was de locatie van zowel wekelijks politiek beraad als van balkonscènes voor de massa.Wilhelmina woonde liever op Het Loo, zoals Juliana het liefst op Soestdijk verbleef. Zij hielden bewust afstand. Wilhelmina wilde trouwens na de oorlog eerst in ‘een gewoon Haags huis' zitten en daar als een Romanov zélf gaan regeren. Pas onder Beatrix werd Den Haag in ere hersteld als residentie en 'hoofdkantoor van de firma'. Ook toen was de eigenwijsheid van 'ons Russisch bloed' nog bepaald niet weggezakt, zoals de schrijfster Yvonne Keuls mocht beleven op Noordeinde.En er is nog zo veel meer! Die fietsenkelder waaruit in de kabinetsformatie van 2021 Lilianne Ploumen en Jesse Klaver ongezien probeerden weg te komen blijkt van een vroegere Oranjeprins. De Stadhouderskamer aan het Binnenhof heette voor stadshouder Willem V 'het Brabants Kabinet'.Paul Rem en PG geven ook nog twee 'Oranjehuizentips' om te bezichtigen: plekken die getuige waren van situaties die nooit in de geschiedenisboekjes of de societypers zijn vermeld.***Het Nederlands Philharmonisch Orkest|Nederlands Kamerorkest is sponsor van deze aflevering. Speciaal voor BB-luisteraars: geniet met 15% korting op alle najaarsconcerten van het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands Kamerorkest in het Concertgebouw in Amsterdam, via: orkest.nl/betrouwbarebronnenDeze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenPaul Rem - Haagse huizen van Oranje (Walburg Pers)***Verder luisteren190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa129 - De rommelige historie van Prinsjesdag80 - Rutte en de ministeriële verantwoordelijkheid43 - Binnenhof: eeuwenoud ratjetoe8 - Paul Rem over The Queen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:40 – Deel 100:46:41 – Deel 201:14:53 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

214 - Prinsjesdag 2021: Vorstelijke verblijven, vergeten prinsessen en koninklijke drama's

Johan Remkes staat voor een heroïsche klus. Gelukkig kan hij heel veel inspiratie halen bij zijn voorgangers en de gebeurtenissen van precies 40 jaar geleden.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de verrassend actuele geschiedenis van de kabinetsformatie van 1981. Ook toen probeerde winnaar D66 een brugfunctie te spelen, ook toen was het CDA intern verdeeld en de PvdA gefrustreerd door een zwaar tegenvallende uitslag.De verkiezingen van 1981 leverden een glasheldere uitslag op, leek het. De coalitie van CDA en VVD (Dries van Agt en Hans Wiegel) verloor nipt en de PvdA van Joop den Uyl verloor fiks. D66 blokkeerde voortzetting van de christendemocratisch-liberale alliantie: er kon er alleen een centrumlinks kabinet komen. De totstandkoming daarvan werd een episch drama, niet in het minst door bittere tegenstellingen tussen de charismatische persoonlijkheden aan de top.De HJ Schoo lezing van Sigrid Kaag was niets vergeleken bij de frustratie en bitterheid bij Den Uyl over Van Agt en de weerzin bij die laatste tegen regeren met de PvdA. De net aangetreden koningin Beatrix stond meteen voor een vuurproef. Hoe haar 'verkennersduo' te werk ging is buitengewoon leerzaam en herkenbaar vanuit 2021. Je ziet hoe Mariëtte Hamer in 2021 de lessen trok van Jan de Koning en Ruud Lubbers toen…Ook in 1981 was er gedoe rond 'functie elders'. De desastreuze effecten waren niet minder ernstig. De CDA-premier noemde die poging destijds vilein: 'Ni Agt, ni Uyl'. En ‘Joop meierde maar door’, schreef D66-leider Jan Terlouw in zijn dagboek.Diezelfde Van Agt levert voor Mark Rutte nu een zeer wezenlijke les. Hij slaagde waarin de VVD-premier nu niet wil lukken. Hij verraste zijn eigen partij, de informateurs, de koningin en de onderhandelingspartners tot twee maal toe en trok zo het initiatief naar zich toe als de aanvoerder van de grootste partij. PG vertelt hierbij over zijn schelmenstreken als jonge medewerker van de CDA-fractie en over ‘de grote roerganger’ Mao Zedong als voorbeeld voor de formatietactieken van Van Agt.Hoe het uiteindelijk allemaal in tranen eindigde, het Paard van Troje en de kroonprinsen werden binnengehaald en de bordjes in de vergaderzaal van de ministerraad ook letterlijk werden verhangen kan dan eigenlijk niet meer verrassen. Dit neemt niet weg dat de opmerkelijke visie van Johan Remkes over het voordeel van minderheidskabinetten een onverwachte brug vormt tussen 1981 en 2021.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de ShowSponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenJan Terlouw – Naar zeventien zetels en terug, politiek dagboek (Veen, 1983)PG Kroeger – De rogge staat er dun bij (Balans, 1999)Kabinetsformatie 2021***Verder kijkenLijsttrekkersdebat Den Uyl en Van Agt in 1981 (Brandpunt)Andere Tijden: kabinet in crisisAndere Tijden: D66, regeren is halveren***Verder luisterenBB 164 - Dries van Agt, eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburgerBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 127 - De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 88 - Leven en werk van onderwijsvernieuwer Jos van KemenadeBB 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix KropBB 16 - Johan Remkes wil de democratie reddenBB 1 – D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:42 – Deel 100:44:34 – Deel 201:32:17 – EindeZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

213 - Van Agt/Den Uyl/Terlouw (1981), de verschrikkelijkste kabinetsformatie ooit

11 september was al een historische dag, maar voor het CDA zal dat nu zeker ook het geval zijn. Die partij zoekt zichzelf en liet daarom Richard van Zwol en Pieter Jan Dijkman van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA scherp formuleren waar het CDA nu eigenlijk voor staat - of zou moeten staan. Op het veelbesproken partijcongres van 11 september staat hun deze week gepubliceerde rapport hoog op de agenda. Jaap Jansen praat met de twee opstellers en 'partijhistoricus' PG Kroeger zet het gesprek meteen in de context van de historie en de Europese ontwikkeling van de christendemocratische stroming.Het rapport-Van Zwol was nodig omdat velen in het CDA het gevoel hadden dat zijzelf en hun partij het zicht op hun eigen langetermijnvisie en de politieke inhoud kwijt waren, zegt Dijkman. Hij kritiseert als voorbeeld de verkiezingscampagne van Wopke Hoekstra in 2012 met als motto 'Nu Doorpakken'. Wat dat nu eigenlijk inhield, vanuit welke idealen en waarden dat geroepen werd bleef onduidelijk. Ook wekte het de indruk dat de door een lockdown verlamde burgers als een soort luiwammesen eens flink opgepord moesten worden. "Veel CDA’ers herkenden zichzelf en hun politieke idealen daar helemaal niet in."Van Zwol onderstreept dat het CDA veel te lang heeft geleefd met een fictief Nederland. "Dat romantische beeld van al die vitale regio's met ook af en toe een stad is helemaal niet waar. Ons land is sterk geürbaniseerd en kent daaromheen veel suburb-ontwikkelingen, dat is de realiteit." Hij vertelt hoe de vertrekkende rijksbouwmeester Floris Alkemade onlangs de CDA-fractie verblufte met feiten en beelden van hoe Nederland er tegenwoordig écht uitziet.Ondanks die romantiek willen Van Zwol en Dijkman toch niet helemaal af van de insteek van oud-CDA-leider Sybrand Buma met zijn nadruk op 'de bezorgde burger'. Ze zien populisme niet per definitie als een negatief begrip. PG Kroeger is het niet met ze eens, blijkt als ze hierover flink de degens kruisen.De grote achting voor de bij het CDA vertrokken Pieter Omtzigt die spreekt uit Van Zwols analyse, komt ook in dit gesprek duidelijk naar voren. De auteurs hebben met hem indringend gesproken, ook over zijn boek. Dat leidt overigens tot een opmerkelijke conclusie: Omtzigt verwijt de overheid en de uitvoeringsorganisaties heel veel en klaagt terecht misstanden aan, maar wil vervolgens diezelfde instituties de ontstane problemen doen oplossen. Daarbij ziet hij de samenleving - en ook Europa ‘als een contract, niet als een gemeenschap’, ze zouden die discussie dan ook graag met hem hebben voortgezet binnen het CDA.Van Zwol zet in Betrouwbare Bronnen enkele kanttekeningen bij de kabinetsformatie. Aangezien hij al in 1994 als ambtenaar Wim Kok hielp bij het schrijven van diens proeve voor wat 'Paars' werd, is dat extra interessant. Voor hem is helder dat Remkes een liberaal minderheidskabinet van VVD en D66 moet vormen en dat het CDA bij aantreden daarvan geen motie van wantrouwen moet ondersteunen. "We moeten zo'n kabinet op zijn merites beoordelen en het bijsturen vanuit onze eigen idealen." En die idealen staan in zijn nieuwe rapport.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenRapport-Van Zwol: Recht doen, gezond leven en verschil verbinden (CDA, 2021)***Verder luisteren175 – De koers van CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra en het verschil met de VVD162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht153- Het CDA en de tand des tijds***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:42:14 – Deel 201:08:24 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

212 - Het CDA zoekt zichzelf, Richard van Zwol en Pieter Jan Dijkman wijzen de weg

Dezer dagen is het precies 30 jaar geleden dat de wereld haar adem inhoudt om wat er gebeurt in een zomervilla in het stadje Foros op de Krim. In een oude ranch in Wyoming, aan de voet van de Rocky Mountains gaat laat op de avond het alarm af. In Moskou is een staatsgreep gepleegd.Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar het Moskou van augustus en september van 1991 en we komen ook in Sint Petersburg (toen nog net Leningrad), Berlijn, Brussel, Washington en Kennebunkport, Maine.De oude garde van het Kremlin zag geen uitweg meer uit de crisis van het communistische imperium en de instortende commando-economie. Alleen een staatsgreep zou nog kunnen helpen. Dat zo'n coup in de maak was bleek allerminst een geheim. President George Bush senior wist het, Boris Jeltsin wist het en zelfs Sovjet-leider Mikhail Gorbatsjov hield er rekening mee. En toch kwam hij als een verrassing.PG vertelt in deze editie van betrouwbare Bronnen over de adembenemende gebeurtenissen van die dagen, mede op basis van nieuwe literatuur die soms verrassende details en inzichten geeft. Terwijl op de Russische televisie het Zwanenmeer vertoond wordt, speelt achter de schermen een jonge Vladimir Poetin een opmerkelijke rol.De coup – onder regie van de geheime dienst – mislukt, maar de KGB-elite houdt niettemin de touwtjes in handen.En natuurlijk vertelt PG over dat fenomeen op zichzelf: een zomerpaleis op de Krim. Waarom is dat zo'n onmiskenbaar klassiek signaal van oppermacht, luxe en grandeur? Verrassende namen komen hierbij langs, van de grootste tsarina uit de Russische historie tot FDR en van Leonid Brezjnev en Willy Brandt tot Poetin. Want ook de huidige baas in het Kremlin doet wat al zijn voorgangers deden. Maar uiteraard doet hij dat net weer een beetje anders en geheimzinniger.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenPeter Baker & Susan Glasser - The Man Who Ran Washington, the Life and Times of James A. Baker III***Verder kijkenThe Soviet Coup: Day One, August 19th 1991Soviet Coup 1991: Day Two - ABC News (full broadcast) - August 20The Soviet Coup: Day Three, August 21st 1991***Verder luisteren197 - De ondergang van de Sovjet-Unie: Boris Jeltsin, een tragische held188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt163 - De ondergang van de Sovjet-Unie: hoe een wereldmacht verdampte93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:13 – Deel 100:47:26 – Deel 201:33:09 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

211 - De ondergang van de Sovjet-Unie: de Coup tegen Gorbatsjov

In deze aflevering ontvangen Jaap Jansen en PG Kroeger oud-informateur Herman Tjeenk Willink. Hij neemt geen blad voor de mond.Tjeenk Willink maakt zich ernstig zorgen over het verval van de democratische rechtsorde: “Ik wil de democratische rechtsorde overeind houden tegenover ‘het recht van de sterkste’. En al ben ik de laatste, tot mijn laatste snik zal ik zeggen: dit is de wijze waarop we in deze maatschappij met elkaar hebben te leven.”Zijn boek Kan de overheid crises aan? werkt zijn eerdere, veelgeprezen boek Groter denken, kleiner doen verder uit en vormt een klemmend beroep op zowel de Haagse politiek als alle burgers van goede wil niet te laten gebeuren dat door die ondermijning het laatste dat onze samenleving verbindt kapot gaat. Het kan nog, zegt hij in Betrouwbare Bronnen, hij noemt zich zelfs ‘een onverbeterlijk optimist’.Over de kabinetsformatie van 2021 is Tjeenk Willink net zo duidelijk, al blijft hij in zijn oordelen over personen, partijen en omstandigheden discreet. De fijnproevers weten meer dan genoeg als hij er op wijst dat het de Tweede Kamer zélf was die er in juni van afzag het inhoudelijk stevige verslag van informateur Mariëtte Hamer op de inhoud te bespreken.Ook gispt hij de wijze waarop de Kamer sinds 2012 de kabinetsformatie is gaan 'managen'. Feitelijk is het democratisch gehalte daardoor ernstig verminderd en werd het partijpolitiek positiespel dominant. Juist dat ondermijnende element in het geheel werd voorkomen door meteen na de verkiezingen de koning - boven de partijen - het vinden van overeenkomsten te laten bevorderen. Daarbij vertelt hij beeldend hoe Juliana en Beatrix hun rol dan speelden en buitengewoon zinvol konden opereren.Uit zijn lange leven van inzet voor de publieke zaak vertelt Tjeenk Willink fraaie anekdotes. Ook hij blijkt weer te behoren tot de bewonderaars van oud-premier Piet de Jong. En hij betrapt zich erop ‘echt een volgeling te zijn van Hans van Mierlo: ik ben dol op paradoxen’.Van de vele bonmots in zijn bespiegelingen zullen er vast een paar klassiek worden. ‘Politiek is geen telraam’, bijvoorbeeld. Bij Joop den Uyl en Dries van Agt was er sprake van dat ‘twee rationaliteiten met elkaar streden’. "Ik erger me al jaren dood aan onze houding alsof alles in Europa een winst- of verliesrekening is. Juist een klein land moet het hebben van de Europese rechtsorde.”Opmerkelijk genoeg bevestigt Tjeenk Willink de analyse uit Betrouwbare Bronnen 209, dat de motie Rutte/Kaag van eind juni een onvoldragen tekst bevatte waardoor een hoop verwarring is gesticht. Dit laat nog eens zien hoe belangrijk zijn pleidooi is voor een forse versterking van de kwaliteit van het parlementaire werk. Ook die heeft te lijden van de voortgaande versplintering en gebrek aan kennis over de fundamenten van wetgeving, het werk binnen departementen en de uitvoering van wetten.Naar aanleiding van een anekdote over zijn rol in een hopeloze kabinetsformatie in Spanje concludeert hij niettemin opgewekt: als het daar dan toch lukte, moet het in ons land toch ook kunnen!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenHerman Tjeenk Willink – Kan de overheid crises aan? (Prometheus, september 2021)Kabinetsformatie 2021Tijdelijke commissie uitvoeringsorganisaties***Verder luisterenAfleveringen over de kabinetsformatie tot nu toe209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:54 – Deel 100:51:03 – Deel 201:32:13 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde

Na een zomer van noeste arbeid door VVD en D66 staat informateur Mariëtte Hamer nu voor de afronding van haar bemiddelende rol. Jaap Jansen en PG Kroeger lopen alle betrokken partijen en de opties die er nog zijn heel precies langs in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.Een selectie van de dingen die hen opvallen en van de feiten en analyses die ze in Den Haag hebben opgesnoven:-De informateur houdt stug vol. Partijen die denken dat zij zich slinks opzij kunnen manoeuvreren houdt ze stevig bij de les-VVD en D66 hebben niet 1 stuk, maar 2 stukken opgesteld-Alleen het korte, 3 bladzijden samenvattingsstuk, is gedeeld met de fractieleiders van CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie-Van de inhoud is nog niet veel uitgelekt. Jaap en PG weten meer-De labiliteit van het CDA is groter dan omstanders beseffen. CDA’ers in gemeenteraden vrezen dat zij al snel na het aantreden van een kabinet een groot deel van hun zetels te verliezen-Het enthousiasme van PvdA en GroenLinks voor kabinetsdeelname maakt de VVD alleen maar nerveuzer. Dat verklaart het optreden van Henk Kamp in Buitenhof.-Als Kamps optie van een 'extraparlementair kabinet' realiteit wordt, is Rutte premier-af. Dat wijst erop dat dit een doorzichtige tactische manoeuvre is-D66 en VVD benutten Wopke Hoekstra's handtekening onder het Regenboogakkoord van het COC om de verdeeldheid in het CDA verder op te stoken-Het Nationaal Herstelplan waarvan bij de verkiezingen van 17 maart sprake was is feitelijk al doorgevoerd en werkt zeer goed-Rutte en Kaag hebben met hun motie van 23 juni (de opdracht aan informateur Hamer) vooral zichzelf in grote problemen gebracht-De geringe voortgang van de formatie wijst erop dat VVD en D66 geen gezamenlijke strategie hebben en dat Nederland nu in de EU ongeveer het enige land is, dat zijn herstel- en klimaatplannen niet op orde heeft***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenMotie van de leden Rutte en Kaag over aanwijzen van mw. M.I. Hamer tot informateur met de opdracht de fractievoorzitters van VVD en D66 een document op hoofdlijnen te laten schrijvenJonge Democraten: D66, wees niet bang om te drammen op klimaat en onderwijs (16 augustus 2021)Brief informateur Hamer aan voorzitter Tweede Kamer (25 augustus 2021)VVD-D66-notitie: minder markt, meer overheid (NRC, 25 augustus 2021)Brief Mark Rutte aan de kiezer: Samen naar de eindstreep. en verder (2021)***Verder kijkenOud-informateur Henk Kamp in Buitenhof (29 augustus 2021)***Verder luisterenAfleveringen over de kabinetsformatie tot nu toe199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 - Deel 100:41:14 - Deel 201:16:27 - Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol

Het vierde seizoen van Betrouwbare Bronnen begint met een echte jaaropening. Logisch, want ook het nieuwe parlementaire jaar gaat van start, er komt – daar gaan we ten minste van uit – binnenkort een nieuw kabinet, het nieuwe collegejaar begint en ook een heel nieuw tijdperk voor Europa en Duitsland, het ‘post-Angela Merkel Zeitalter’.Alle reden om de start te maken met de grote denker over politiek, kennis en wetenschap én Duitsland in Europa: Max Weber (1864-1920). Kort voor zijn dood publiceerde hij twee redevoeringen over die onderwerpen als essay. En deze zijn onlangs in onze taal heruitgegeven: Wetenschap als Beroep en Politiek als Beroep. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in het soms adembenemende werk en leven van dit multitalent.Weber was heel veel en doet daarin verrassend genoeg denken aan zijn tijdgenoot Abraham Kuyper. Hij las alles, schreef over alles, bereisde de wereld, deed aan politiek en kende ongeveer iedereen die er in zijn tijd toe deed. PG vertelt over zijn vriendschap met de belangrijkste zwarte geleerde en denker over de emancipatie van zijn lotgenoten in Amerika, zijn scherpe kritiek op Otto von Bismarck, zijn kritische bewondering voor zowel Marx als Nietzsche en zijn unieke rol in de wording van de democratie in Duitsland na de nederlaag in 1918 en het daaropvolgende Verdrag van Versailles.De twee essays moeten dan ook bovenal worden begrepen in het kader van die dramatische politieke achtergrond, een tijd waarin ook nog de verwoestende pandemie van de Spaanse Griep woedde. Het maakt Webers woorden soms profetisch en vaak onthutsend actueel. Zie zijn felle aanval op de sociaaldarwinisten en de rassenleer van die tijd.In de lezingen komt een reeks van de cruciale gedachten en definities van essentiële Weberiaanse begrippen voor de maatschappijwetenschappen aan de orde. Van ‘Gemeinschaft’ en ‘Gesellschaft’ tot kernachtige en provocatieve definities als die van ‘de politiek’. Dat hij bij al die zéér Duitse en wetenschappelijk hoogwaardige ‘Gründlichkeit’ als spreker vol humor en soms ook meeslepend in zijn retoriek kon zijn, blijkt eveneens. Zijn colleges waren een evenement voor de studenten en de media en dat wist hij zelf dondersgoed. Weber was in Duitsland en Europa een ster.Bijzonder is dat de lezer en de luisteraar van deze aflevering van Betrouwbare Bronnen allengs meekrijgt dat tussen die twee geheel nieuwe beroepen van wetenschapper en politicus in de visie van Weber essentiële verbindingen bestaan wat betreft hun ethische grondslagen en professionele standaarden. Ook laat hij zien hoe in de loop van decennia die twee beroepen waren gegroeid van aristocratisch tijdverdrijf naar krachtige, eigensoortige professies die hoge opleiding, intellect en doorzettingsvermogen vereisen. Uiteraard kijkt Weber de wereldreiziger daarbij nadrukkelijk naar de Verenigde Staten als het voorland voor het oude bestel in Europa. Ook hierin is hij profetisch en uitdagend voor zijn studenten en collega’s.Met de lezingen van Weber in de hand komen Jaap en PG tot ook voor onze tijd nog zeer prikkelende conclusies. Waarom de Europese Unie geen superstaat is en ook niet zal worden, bijvoorbeeld. Waarom juist Nederland een bakermat werd van eigenwijze democratische instellingen, partijen en zuilen én van het kapitalisme. En waarom studenten geen grotere fout kunnen maken dan geleerden op een voetstuk te zetten en te denken dat zij grote leiders zouden zijn of moeten willen zijn. Het is soms of Weber de figuur van Pim Fortuyn al zag opdoemen.Weber stierf kort na de uitkomst van deze bundel met twee essays en lezingen aan de gevolgen van de Spaanse Griep. Hierdoor is hem bespaard dat hij in zijn vaderland de ondergang van de democratie heeft moeten meemaken. Want ook voor de democratie en het denken over vrijheid in verantwoordelijkheid was hij van cruciale betekenis. Politiek noemde hij zijn ‘stiekeme geliefde’. Max Weber was een ideale gast geweest voor Betrouwbare Bronnen, dat is wel zeker.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar adverteren@dagennacht.nl en we nemen contact met u op!***Verder lezenMax Weber - Wetenschap als beroep & Politiek als beroep (vertaling: Hans Driessen, Uitgeverij Boom)Deutsche Democratische ParteiNationale Coalitiepartij (Finland)***Verder luisteren205 – Bondsdagverkiezingen 2021: invloedrijke liberaal Otto Fricke blikt vooruit149 - De zeven levens van Abraham Kuyper, een ongrijpbaar staatsman57 - Alexis de Tocqueville47 - Adenauer, de 1e Kanzler***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:32 – Deel 1 (Wetenschap als breoep)00:44:41 – Deel 2 (Politiek als beroep)01:32:57 – Uitro01:33:42 – Einde Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

208 - Max Weber: wetenschap als beroep en politiek als beroep

Wat gebeurt er voor en achter de schermen in de politiek? In de podcast Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met politieke hoofdrolspelers, deskundigen en de scherpste Binnenhofwatchers. Ook Europese en internationale kwesties komen aan bod.De host van de podcast is Jaap Jansen, een van de bekendste politieke journalisten die al zo’n dertig jaar op het Binnenhof werkt. In veel afleveringen koppelt historicus Pieter Gerrit Kroeger met diepgravende betogen en smeuïge anekdotes politieke geschiedenis aan de actualiteit van nu.Nieuwe afleveringen van Betrouwbare Bronnen verschijnen doorgaans op dinsdag en vrijdag.Reacties zijn welkom via Twitter @jaapjansen @pgkroeger en via betrouwbarebronnen@dagennacht.nlBetrouwbare Bronnen heeft ook een pagina op Facebook.Wil je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: flip@dagennacht.nl

hubhopper

Betrouwbare Bronnen

hubhopper